Yannis Vasilis Yaylali
Bir düzenli ordunun askeri teknik anlamda, karşı gücün ya da tuzakların bulunduğu bir mağarayı araması, yüksek riskli bir operasyon olduğu için dikkatli planlama, özel eğitim ve uygun teçhizat gerektirir. Aşağıda, bu tür bir operasyonun nasıl gerçekleştirilebileceğine dair genel bir çerçeve sunulmaktadır. Bu süreç, modern askeri doktrinler, keşif teknikleri ve taktiklere dayanır:
Ön Hazırlık ve Planlama
İstihbarat Toplama:
“Operasyon öncesi, mağaranın konumu, yapısı, giriş-çıkış noktaları, potansiyel düşman varlığı ve tuzaklar hakkında mümkün olduğunca bilgi toplanır. Bu, insansız hava araçları (İHA), uydu görüntüleri, termal kameralar veya önceden elde edilen istihbarat raporları aracılığıyla yapılabilir.”
Harita ve Modelleme
“Mağaranın iç yapısını anlamak için topografik haritalar, 3D modellemeler veya önceki keşiflerden elde edilen veriler kullanılır.”
Risk Analizi
“Düşman pozisyonları, olası tuzak türleri (patlayıcılar, kimyasal tuzaklar, fiziksel engeller) ve çevresel tehlikeler (dar geçitler, su birikintileri, oksijen eksikliği) değerlendirilir.”
Ekip Seçimi
“Operasyon için özel kuvvetler, mağara savaşı (CQB – Close Quarters Battle) konusunda eğitimli birimler veya patlayıcı madde uzmanları (EOD – Explosive Ordnance Disposal) görevlendirilir.”
2. Teknolojik ve Taktiksel Teçhizat
Keşif Ekipmanları
Robotik Sistemler:
“Küçük, uzaktan kontrol edilen robotlar (örneğin, PackBot veya benzeri) mağaranın içine gönderilerek görüntü alınabilir, tuzaklar tespit edilebilir.”
İHA ve Dronlar
“Dar alanlara uygun mini dronlar, termal ve gece görüş kameralarıyla donatılabilir.”
Lazer Tarayıcılar
“Mağaranın iç yapısını haritalamak için LIDAR gibi teknolojiler kullanılabilir.”
Dedektörler:
“Metal dedektörleri, kimyasal algılayıcılar veya patlayıcı madde iz dedektörleri (örneğin, Fido X3) tuzakları tespit etmek için kullanılır.”
İletişim Sistemleri:
“Mağara gibi sinyalin zayıf olduğu alanlarda çalışabilen telsizler veya kablolu iletişim sistemleri.”
Kişisel Koruma:
“Balistik yelekler, gaz maskeleri, termal görüş gözlükleri ve oksijen tüpleri gibi ekipmanlar.”
3.Operasyonel Aşama
Giriş Öncesi Hazırlık:
“Mağara girişi çevresinde güvenlik perimetresi oluşturulur.
Düşman hareketlerini izlemek için keskin nişancılar veya gözetleme ekipleri konuşlandırılır.
Giriş noktaları, patlayıcı veya düşman varlığı açısından incelenir.”
Taktiksel İlerleme:
Yavaş ve Sistematik Arama:
“Ekip, küçük gruplar halinde, genellikle “stack” formasyonunda ilerler. İlk ekip, keşif ve tuzak tespiti için öncü olur.”
Tuzak Tespiti:
“Her adımda zemin, duvarlar ve tavan dikkatle kontrol edilir. Tripwire, basınç plakaları veya kimyasal tuzaklar gibi tehditler aranır.
Sessiz İletişim: El işaretleri veya düşük sesli iletişimle koordinasyon sağlanır.”
Düşmanla Karşılaşma:
“Yakın mesafe çatışma (CQB) teknikleri kullanılır. Flaş bombaları, sis bombaları veya şok bombaları düşmanı etkisiz hale getirmek için tercih edilebilir.
Ateş disiplini sağlanarak dost ateşi riski en aza indirilir.”
Tuzakla Mücadele :
“Patlayıcı tuzaklar tespit edilirse, EOD ekipleri devreye girer. Tuzaklar etkisiz hale getirilir veya kontrollü patlatma yapılır.”
Kimyasal veya biyolojik tehditler için özel ekipler ve teçhizat kullanılır.
4.Çevresel ve Taktiksel Zorluklara Karşı Önlemler
Dar Alanlar:
“Dar geçitlerde hareket kabiliyetini artırmak için hafif teçhizat ve esnek formasyonlar kullanılır.”
Oksijen ve Görüş Sorunları:
“Mağarada düşük oksijen seviyelerine karşı portatif oksijen tüpleri, karanlık için gece görüş veya termal kameralar kullanılır.”
Düşman Taktikleri:
“Düşmanın pusu kurma, sahte geri çekilme veya tuzakla yönlendirme gibi taktikleri göz önünde bulundurulur.”
5.Operasyon Sonrası
“Raporlama ve Analiz: Bulunan tuzaklar, düşman pozisyonları ve mağara yapısı detaylı şekilde raporlanır.”
Temizleme ve Güvenlik:
“Mağara, ileride kullanılacaksa tamamen temizlenir ve güvenli hale getirilir.”
Debriefing:
“Ekip, operasyonun başarısını ve eksikliklerini değerlendirmek için bir analiz toplantısı yapar.”
6 Yerel Rehberler:
“Bölgeyi bilen yerel unsurlar, mağaranın yapısı ve düşman hakkında bilgi sağlayabilir.”
Psikolojik Hazırlık:
“Mağara gibi kapalı alanlar, klostrofobi ve stres yaratabilir; bu nedenle ekiplerin psikolojik dayanıklılığı test edilmelidir. “
TSK’nın mağara operasyonlarına özel bir yönetmeliği var ancak gizlilik nedeniyle kamuoyunda açıkça psylaşılmıyor. Ancak, aşağıdaki yönetmelikler ve talimatlar, bu tür operasyonların genel çerçevesini düzenler:
Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu (211 Sayılı Kanun):
Askeri operasyonlarda emir, disiplin ve hizmet esaslarını düzenler. Mağara operasyonları gibi özel görevlerde, amirlerin emirlerinin kanun ve nizamlara uygun olması gerektiği belirtilir. Örneğin, tehlikeli bir emrin (örneğin, gaz riski göz ardı edilerek mağaraya giriş) uygulanmaması ve bir üst amire bildirilmesi gerektiği vurgulanır.
Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği:
Komando, Özel Kuvvetler ve arama kurtarma görevlerindeki personelin sağlık yeteneklerini ve özel eğitim gerekliliklerini tanımlar. Mağara gibi zorlu ortamlarda görev yapacak personelin fiziksel ve psikolojik uygunluğu bu yönetmelikle düzenlenir.
Operasyonel Talimatnameler:
TSK’nın mağara operasyonlarına ilişkin el kılavuzları ve talimatnamelerinin mevcut, ancak bunlar genellikle gizli tutulur ve kamuoyuna açık değildir. Sınır ötesi harekâtlarda, mağara aramalarına yönelik özel prosedürlerin uygulandığı bilinmektedir.
Ekip Seçimi:
Mağara operasyonları için Özel Kuvvetler Komutanlığı veya Muharebe Arama Kurtarma (MAK) Timleri gibi uzman birimler tercih edilir. MAK Timlerinin bu tür operasyonlar için uzman olduğunu biliyoruz. Bu timlerin ender şekilde operasyonlara götürüldüğünü biliyoruz. En son 6 Temmuz 2025 tarihinde Medya Savunma Alanları’nda gerçekleştirilen mağara aramasında büyük kayıpların verilmesi buna da bağlanıyor, hatta MAK’ın asli görevlerinden biri olmasına rağmen bu tür görevlerde fazla yer almaması da eleştiriliyor
Teknolojik ve Taktiksel Teçhizat
Keşif Araçları:
TSK, İnsansız Kara Araçları (İKA), robotik gaz analiz sistemleri ve kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer (CBRN) tehditlere karşı dedektörler kullanabilir. X’te, bu tür ekipmanların kullanılmamasının ihmale yol açabileceği tartışılmıştır.
Dedektörler:
Patlayıcı madde dedektörleri (örneğin, Fido X3) ve gaz sensörleri, tuzak ve çevresel tehlikeleri tespit için kritiktir.
İletişim ve Koruma:
Mağaralarda sinyal kaybını önlemek için kablolu iletişim sistemleri, balistik yelekler, gaz maskeleri ve oksijen tüpleri kullanılır.
3. Operasyonel Aşama
Giriş Öncesi:
Mağara çevresinde güvenlik perimetresi kurulur ve giriş noktaları patlayıcı veya düşman varlığı açısından kontrol edilir.
Taktiksel İlerleme:
Küçük ekiplerle yavaş ve sistematik ilerlenir, genellikle “stack” formasyonunda.
Zemin, duvar ve tavan, tripwire, basınç plakaları veya kimyasal tuzaklar için incelenir.
Yakın mesafe çatışma (CQB) teknikleri kullanılır; flaş veya sis bombaları düşmanı etkisiz hale getirmek için tercih edilebilir.
Tuzakla Mücadele:
Patlayıcı tuzaklar için Patlayıcı Madde İmha (EOD) ekipleri devreye girer. TSK’nın Kuzey Irak’taki operasyonlarında bu tür uzman ekiplerin aktif olduğu bilinmektedir.
Çevresel Tehditler:
Metan gazı gibi tehlikelere karşı gaz dedektörleri ve havalandırma sistemleri kullanılır. 2025’teki kaza, bu tür önlemlerin eksikliğinin ciddi sonuçlar doğurabileceğini göstermiştir.
4. Operasyon Sonrası Raporlama:
Ele geçirilen mağaralar, tuzaklar ve düşman unsurları detaylı şekilde raporlanır.
Temizleme:
Mağara, gelecekteki kullanım için güvenli hale getirilir.
Değerlendirme:
Operasyonun başarısı ve eksiklikleri analiz edilir.
Ankara Haber Net internet sayfasının bildirdiği habere göre : “Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, beraberinde TSK komuta kademesi ile gittiği Hakkari’nin Yüksekova ilçesinde, Pençe-Kilit Harekatı bölgesinde 8 Mayıs 2022’de şehit olan Piyade Üsteğmen Nuri Melik Bozkurt’un naaşına ulaşmak için yapılan arama faaliyeti sırasında metan gazına maruz kalıp şehit olan 6 asker için düzenlenen uğurlama törenine katıldı. Bakan Güler, 6 askerin son yolculuklarına uğurlandığı törenin ardından basın mensuplarına açıklamalarda bulundu. Güler, bu sabah itibarıyla metan gazından etkilenip şehit olan askerlerin sayısının 12’ye yükselmesine ilişkin şunları söyledi:
“Dün Pençe Kilit Harekat bölgesinde 28 Mayıs 2022’de şehit olan kahraman silah arkadaşımız Piyade Üsteğmen Nuri Melik Bozkurt’un aziz naaşına ulaşmak için komandolarımız tarafından bir mağarada arama-tarama faaliyetleri gerçekleştirildi. Faaliyet esnasında kahraman komandolarımız metan ve karbonmonoksit gazından etkilendiler. Gazdan etkilenen ve mağaradan çıkarılan kahraman silah arkadaşlarımız derhal hastaneye sevk edildiği esnada mağarada kalan silah arkadaşlarımız için AFAD ve Türkiye Kömür İşletmeleri Tahlisiye ekipleriyle koordineli şekilde kapsamlı bir çalışma da başlatılmıştır.
Bu elim hadise sonucu maalesef 12 kahraman silah arkadaşımız şehit oldu. Daha önce şehit olan silah arkadaşımızın aziz naaşına ulaşma gibi ulvi bir görevde gösterilen büyük bir cesaret ve fedakarlık Türk ordusundaki silah arkadaşlığının tarihe geçen emsalsiz örneklerinden birisini teşkil etmiştir. Acımız büyük ve hislerimiz tarifsizdir. “