ΠΟΝΤΟΥ: Η ΧΑΜΕΝΗ ΚΟΡΗ ΤΗΣ ΜΑΤΣΚΑΣ, Η ΕΛΕΝΗ, ΠΩΣ ΕΓΙΝΕ ΕΜΙΝΕ ΣΟΥΜΕΡ…

Μια ιστορία Ανταλλαγής Πληθυσμών ανάμεσα στην Τραπεζούντα – Κωνσταντινούπολη – Καβάλα που ξεπερνά ακόμα και τις ταινίες… Η ιστορία ξεκινά στις αρχές της δεκαετίας του 1920. Ο καλαϊτζής Χαραλάμπης Χρυσοστομίδης, η σύζυγός του Αναστασία και η μικρή τους κόρη Ελένη ζούσαν στην περιοχή Ματσκά της Τραπεζούντας. Οι γείτονες στη Ματσκά τον έλεγαν «Λάμπο Ουστά». Η τριμελής ελληνική οικογένεια είχε μια μικρή αλλά ευτυχισμένη ζωή. Μέχρι που ήρθε το 1923.

Η Ανταλλαγή Πληθυσμών, που ξερίζωσε δεκάδες χιλιάδες οικογένειες και τις πέταξε σε εντελώς ξένα εδάφη, χτύπησε και αυτούς. Οι Χρυσοστομίδηδες μπήκαν στη λίστα εκείνων που θα περνούσαν την υπόλοιπη ζωή τους νοσταλγώντας τα χώματα όπου γεννήθηκαν και μεγάλωσαν.

ΑΠΑΓΟΥΝ ΤΗΝ ΕΛΕΝΗ

Όταν έφτασε η ώρα του αποχωρισμού, ο Λάμπο Ουστά πήρε τη σύζυγό του Αναστασία και την 13χρονη κόρη τους Ελένη, αφήνοντας πίσω μια ολόκληρη ζωή. Με δάκρυα στα μάτια και πέντε στρατιώτες μπροστά τους, μαζί με άλλες ελληνικές οικογένειες πήγαιναν στο λιμάνι για να επιβιβαστούν στο πλοίο που θα τους πήγαινε προς άγνωστο μέλλον. Πολύ σύντομα, τον δρόμο της 300μελούς ομάδας τον έκοψε μια ένοπλη ομάδα. Νέοι που δεν άντεχαν να χωρίσουν από τα κορίτσια που αγαπούσαν, απήγαγαν την Ελένη μαζί με κάποιες άλλες κοπέλες από την ομάδα. Ο Λάμπο Ουστά, απελπισμένος, έστειλε τη σύζυγό του στο πλοίο και αποφάσισε να ψάξει την κόρη του.

Για 4 μήνες ο Χρυσοστομίδης έψαχνε την κόρη του χωρίς να χάνει την ελπίδα του. Γύριζε βουνά και λαγκάδια, κοιτούσε κάτω από κάθε δέντρο και μέσα σε κάθε σπηλιά, για να βρει την κόρη του και να πάει στην Καβάλα όπου είχε στείλει τη σύζυγό του. Όσο κι αν έψαχνε, δεν έβρισκε ίχνος της μικρής του κόρης. Δεν άκουγε ούτε τις προειδοποιήσεις των φίλων του στο χωριό: «Δεν έμεινε κανείς από εσάς. Αυτά τα μέρη είναι πια επικίνδυνα για σένα». Λίγο αργότερα, τον συγκλόνισε η είδηση που του έφεραν οι χωρικοί. Άκουσε τον κόσμο να λέει: «Η Ελένη πέθανε. Είδαμε το πτώμα της να παρασύρεται στο ποτάμι της Ματσκάς». Ο Λάμπο Ουστά ένιωσε ότι του κατέρρεε ο κόσμος. Κατάπιε τα δάκρυά του και ξεκίνησε το ταξίδι. Επειδή δεν υπήρχε πια δυνατότητα να πάει με πλοίο, εντάχθηκε σε καραβάνια που πήγαιναν από ξηρά. Ληστεύτηκε 4 φορές από ληστές στον δρόμο, πέρασε χίλιες δυο δυσκολίες και μετά από 3 μήνες έφτασε στην Κωνσταντινούπολη. Χωρίς δεκάρα στην τσέπη, έφτασε στην Καδίκιοϊ και μέρα με τη μέρα λιώνε από την πείνα και τον πόνο για την μικρή του κόρη.

Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑΣΤΑΥΡΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΠΑΣΑ

Ο Λάμπο Ουστά, που είχε στείλει τη σύζυγό του στην Ελλάδα και είχε θάψει την κόρη του στην Τραπεζούντα και στην καρδιά του, περπατούσε αβέβαιος στην Καδίκιοϊ όταν ο δρόμος του διασταυρώθηκε με τον διάσημο πολιτικό της εποχής Σουρεγιά Πασά. Ο Πασάς ετοίμαζε χορό στο κονάκι του και δεν έβρισκε καλαϊτζή. Οι άνθρωποί του βρήκαν τυχαία τον Λάμπο Ουστά. Ο Σουρεγιά Πασάς εντυπωσιάστηκε πολύ από την δουλειά του και έδωσε ένα χέρι βοήθειας στον απογοητευμένο νέο άντρα.

Ο Λάμπο Ουστά έβγαζε το ψωμί του δίπλα στον Σουρεγιά Πασά. Δέχτηκε την πρόταση του Πασά: «Μείνε στην Κωνσταντινούπολη μέχρι να τακτοποιήσεις την κατάστασή σου και μετά θα σε στείλω με τα ίδια μου τα χέρια στην Ελλάδα». Με τη βοήθεια του Πασά άνοιξε καλαϊτζίδικο στην Καδίκιοϊ και σε λίγο καιρό κέρδιζε πολλά χρήματα. Έθαψε βαθιά στην καρδιά του όσα έζησε στη Ματσκά. Λίγο αργότερα γνώρισε την Άντουσα από το ίδιο του το χωριό. Ίσως για να μην ξανανοίξει την πληγή, εγκατέλειψε την ιδέα να πάει στην Ελλάδα και παντρεύτηκε την Άντουσα. Από αυτόν τον δεύτερο γάμο απέκτησε μια κόρη, την οποία ονόμασε Σοφία.

ΤΟ ΑΓΝΩΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ

Το επόμενο μέρος της ιστορίας το αφηγείται ο 59χρονος γιος της Σοφίας, ο Αβεντίς Κεβόρκ Χιλκάτ. Ο Αβεντίς λέει ότι θυμάται τον παππού του Λάμπο Ουστά μόνο θολά. Η ζωή του πέρασε μέσα σε δυσκολίες. Μετά τον χωρισμό των γονιών του, άρχισε να δουλεύει σε ένα χρυσοχοείο στην Καπαλί Τσαρσί. Η μητέρα του Σοφία εργαζόταν ως παραμάνα σε μια οικογένεια. Τα μυστικά του παρελθόντος και την ύπαρξη της θείας του, για την οποία δεν ήξερε τίποτα, τα έμαθε όταν η μητέρα του πέθανε σε ηλικία 93 ετών. Όταν έδωσε εξουσιοδότηση στον δικηγόρο του για τις διαδικασίες κληρονομιάς, ο δικηγόρος ήρθε με το οικογενειακό μητρώο και αποκαλύφθηκε μια άγνωστη πλευρά του παρελθόντος τους. Η μητέρα του είχε μια μεγαλύτερη αδελφή για την οποία δεν είχε πει ποτέ τίποτα. Στο μητρώο φαινόταν ότι η Ελένη, από τον πρώτο γάμο του παππού, ήταν ζωντανή. Ο Αβεντίς άρχισε αμέσως έρευνα.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΕΝΗ ΣΤΗΝ ΕΜΙΝΕ

Στην Τραπεζούντα έστειλε τα μητρώα και σύντομα δέχτηκε ένα αναπάντεχο τηλεφώνημα. Η φωνή στην άλλη άκρη της γραμμής είπε: «Ψάχνετε την μητέρα μου Εμινέ» και η έκπληξη του Αβεντίς μεγάλωσε. Ο Αβντουλκαadir Σουμερ, μέλος μιας γνωστής οικογένειας της Τραπεζούντας, του είπε ότι η γιαγιά του στα μητρώα ήταν η Ελένη, η οποία είχε γίνει Εμινέ. Έτσι άνοιξε το πέπλο του μυστηρίου. Ο Αβεντίς έμαθε την ιστορία της θείας του Ελένης από την οικογένεια Σουμερ: Η Ελένη παντρεύτηκε τον Αλί Κεμάλ Σουμερ που την είχε απαγάγει. Λίγο αργότερα ασπάστηκε το Ισλάμ. Ήταν πολύ θρήσκα. Απέκτησε 5 παιδιά, αλλά ο σύζυγός της πέθανε νέος. Πριν πεθάνει, συνεχώς ψέλλιζε στα Ποντιακά. «Και όταν θύμωνε, έβριζε στα Ποντιακά», λέει ο Αβεντίς.

Ο Αβεντίς Κεβόρκ Χιλκάτ λέει ότι η ιστορία γίνεται ακόμα πιο περίπλοκη μετά από αυτό. Η πρώτη σύζυγος του παππού Λάμπο Ουστά ξαναπαντρεύτηκε στην Ελλάδα και απέκτησε δύο παιδιά. Αυτά τα παιδιά, χρόνια αργότερα, ήρθαν στην Τραπεζούντα και βρήκαν τα ίχνη της Ελένης θείας μου. Όμως εκείνη δεν δέχτηκε να συναντηθεί με κανέναν από την Ελλάδα. Δεν εξήγησε ποτέ τον λόγο. Αυτό το κομμάτι της θείας μου έμεινε αναπάντητο ερώτημα. Η μητέρα μου, όσο ζούσε, είχε πάει στην Τραπεζούντα, στα χώματα του πατέρα της. Δεν ξέρουμε όμως αν βρήκε την Ελένη, δηλαδή την Εμινέ. Κι αν την βρήκε, γιατί δεν μας το είπε; Αυτό δεν θα το μάθουμε ποτέ…

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΤΑΙΝΙΑ

Ο Αβεντίς ένωσε τις δύο αδελφές που έζησαν χωρίς να γνωρίζουν η μία την άλλη, φέρνοντας μια χούφτα χώμα ανάμεσα στους τάφους τους. Αυτή η ιστορία τράβηξε την προσοχή παραγωγών. Η συγκινητική ιστορία της Σοφίας και της Ελένης θα γίνει ταινία.

Δεν ενώθηκαν όσο ζούσαν, αλλά…

Η Ελένη, αργότερα Εμινέ, θάφτηκε στα χώματα που γεννήθηκε, στη Ματσκά. Η αδελφή της Σοφία, για την οποία δεν ήξερε τίποτα, θάφτηκε στην Κωνσταντινούπολη. Οι δύο αδελφές που δεν ενώθηκαν ποτέ στη ζωή τους, ενώ θηκαν από τον Αβεντίς με μια χούφτα χώμα ανάμεσα στους τάφους τους. Τα εγγόνια και τα παιδιά τους, σαν να θέλουν να αναπληρώσουν τον πόνο ενός αιώνα χωρισμού, συναντιούνται κάθε χρόνο στη Ματσκά.

Απόκτησα 160 νέα μέλη οικογένειας

Μετά την επαφή με την οικογένεια, ο Αβντουλκαadir Σουμερ ήρθε στην Κωνσταντινούπολη και άρχισαν να συναντιούνται οικογενειακά. «Ξαφνικά απόκτησα μια νέα οικογένεια 160 ατόμων», λέει ο Αβεντίς. «Η οικογένεια Σουμερ μας αγκάλιασε. Μας κάλεσαν στην Τραπεζούντα. Πήγα με την έξαψη ότι βρίσκω τις ρίζες μου. Ενώ ζούσα την χαρά της συνάντησης με τη νέα μου οικογένεια, ένιωσα και απογοήτευση. Το ότι από τους Πόντιους που έφυγαν δεν έχει μείνει σχεδόν τίποτα, μου έσφιξε την καρδιά».

Φαίνεται ότι ήμουν κυνηγός θησαυρών

Ο Αβεντίς αφηγείται με γέλιο μια ενδιαφέρουσα ιστορία από την πρώτη του επίσκεψη στην Τραπεζούντα, που όμως στο τέλος γίνεται θλιβερή. Η οικογένεια Σουμερ του έδωσε έναν οδηγό για να περιηγηθεί. Πήγαν στη Μονή Βαζελών. Σε μια στιγμή ο οδηγός τον έπιασε από το μπράτσο και του είπε: «Αδερφέ, σε είδα στο όνειρό μου. Εδώ έρχεσαι και βγάζεις τον θησαυρό. Πες μου πού είναι, δώσε μου μόνο το μερίδιό μου από τον λαιμό». Ο καημένος με είχε περάσει για κυνηγό θησαυρών. «Δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα», του είπα, αλλά δεν με άκουγε. «Αν συνεχίσεις αυτή την καταστροφή για θησαυρούς, αύριο κανείς δεν θα έρχεται εδώ. Ο πραγματικός θησαυρός είναι τα ίδια αυτά τα κτίρια», του είπα. Αλλά δεν κατάφερα να τον πείσω.

Πηγή: http://www.aksam.com.tr/guncel/mubadelenin-kayip-cocugu-mackali-eleni/haber-209368