Αργά, Μα Όχι Ποτέ Χαμένοι – Στη Μνήμη του Λευτέρη, του Κωνσταντίνου και Όλων των Χαμένων Ψυχών του Πόντου

Γιάννης-Βασίλης Γιαϊλαλί 

Μακάρι να είχα βρει νωρίτερα την οικογένειά μου στην Ελλάδα… Θα ήθελα τόσο πολύ να γνωρίσω τον Λευτέρη, τον αδερφό του παππού μου. Όταν ο φίλος μου –αυτός που πρώτη φορά ήρθα σε επαφή και που με βοήθησε να βρω την οικογένειά μου– μου είπε ότι ο Λευτέρης ζει ακόμα, ενθουσιάστηκα τόσο που θα τον συναντούσα. Μετά έμαθα ότι είχα καθυστερήσει τουλάχιστον 10-15 χρόνια… Τώρα, χάρη στον ξάδερφό μου τον Χάρη που κάνει θεραπεία, άναψα ένα κερί και προσευχήθηκα στον τάφο του Λευτέρη. Παρεμπιπτόντως, εύχομαι από καρδιάς στον ξάδερφό μου γρήγορη ανάρρωση – αυτή η αρρώστια χτύπησε και τον πατέρα μου την ίδια περίοδο, αλλά χάσαμε τον μπαμπά μου. Τον Χάρη μας ελπίζω και προσεύχομαι να τον σώσουμε.

Ο προπάππους μου Κωνσταντίνος, όταν έχασε τον παππού μου στον Πόντο, έδωσε το όνομα Λευτέρης στο πρώτο του αγόρι που γεννήθηκε μετά, για να κρατήσει ζωντανό το όνομα του παιδιού που νόμιζε ότι είχε χάσει στον Πόντο. Ο Κωνσταντίνος παππούς αναζητούσε απεγνωσμένα τον γιο του, απευθύνθηκε παντού, αλλά δεν μπόρεσε να τον βρει, δεν μπόρεσε να τον ξαναδεί, και φεύγοντας από αυτόν τον κόσμο ψέλλιζε το όνομά του… Τον επισκέφτηκα κι εγώ στον τάφο του, άναψα κερί και προσευχήθηκα.

Η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου άφησε πίσω της τρομερή καταστροφή. Εμείς, οι δεκάδες χιλιάδες, οι εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι, οι οικογένειες, ήμασταν μόνο μία από αυτές. Ίσως εμείς συναντηθήκαμε λίγο αργά, αλλά εκατοντάδες χιλιάδες ψυχές, οικογένειες εξαφανίστηκαν, διαλύθηκαν για πάντα…

Οι Πόντιοι, όπου πήγαν και όπου έμειναν, υπέφεραν πολύ. Όταν μίλησα λίγο με τον Χάρη, μου διηγήθηκε όσα πέρασαν οι δικοί του· μας λένε για τις τεράστιες δυσκολίες που αντιμετώπισαν. Και όταν έμαθα για τους Ρωμιούς από την Μπάφρα, κατάλαβα ότι αυτές οι δυσκολίες μεγάλωναν εκθετικά.

Βέβαια, για όσους έμειναν πίσω, τους έλεγαν «δόνμε» – τον Λευτέρη (Μεχμέτ) παππού μου, τον πατέρα μου, την οικογένειά μου – χωρίς καν να ξέρουν τι σημαίνει αυτό το «γύρισμα». Με αυτή την ετικέτα αναγκάστηκαν να ζήσουν και συχνά τους το θύμιζαν, τους παρενοχλούσαν και τους ταλαιπωρούσαν.

Ο Λευτέρης παππούς μου παντρεύτηκε την Αϊσέ, μια κι αυτή Ρωμιά ορφανή σαν κι αυτόν. Ήταν πολύ φτωχοί. Ο παππούς μου πάλευε σκληρά για να επιβιώσει και να συντηρήσει την οικογένειά του. Δεν πρόλαβε να ζήσει πολύ. Ένα σκουριασμένο καρφί του μπήκε στο πόδι, πήρε τετάνο και ενώ τον μετέφεραν με κάρο στο νοσοκομείο της Σαμψούντας, πέθανε στη διαδρομή. Από έλλειψη χρημάτων δεν μπόρεσαν να τον πάρουν από το νοσοκομείο και έτσι κατέληξε σε τάφο αγνώστων. Όταν πέθανε ο παππούς μου, ήταν ακόμα στα τριάντα του. Αργότερα, όταν οι δικοί μας μάζεψαν λίγα χρήματα, ψάξανε τον τάφο του αλλά δεν μπόρεσαν να τον βρουν.

Στην πραγματικότητα, όταν πήγα στον τάφο του αδερφού του παππού μου, του Λευτέρη στην Ελλάδα, ένιωσα σαν να βρήκα τον δικό μου παππού. Έκλαψα από μέσα μου και για τους δύο Λευτέρηδες…

Κωνσταντίνε, Λευτέρη παππού, Σοφία θεία, οι ψυχές σας να είναι μακαρισμένες. Με ευγνωμοσύνη και σεβασμό θα σας θυμάμαι πάντα…

………

Keşke Yunanistan’da ki ailemi daha erken bulsaydım dedemin kardeşi olan Lefteris ile çok tanışmak isterdim, aslında ilk defa bağlantıya geçtiğim ve ailemi bulmamda bana yardımcı olan arkadaşım Lefteris’in yaşadığını söylediğinde onunla buluşaçağım için çok heyecanlandım. Sonra en az 10-15 sene geç kaldığımı öğrendim. Şimdi tedavi gören kuzenim Xari sayesinde Lefteris için mezarı başında mum yakıp dua etmiştim. Bu arada kuzenime acil şifa diliyorum, bu illet hastalığa babam ile aynı zamanlarda yakalandılar ama babamı kaybettik, Xarimizi inşallah kurtaracağız.

Büyük baba Konstantin dedemi Pontosda kaybedince doğan ilk erkek çocuğuna Pontos’da öldüğünü düşündüğü çocuğu Lefteris’in ismini yaşatmak için ona verdi. Konstantin dede oğlunu çok aradı, heryere başvurdu ama oğlunu bulamadan, ona kavuşamadan ismini sayıklaya bu dünyadan göçtü, gitti. Konstantin dedeyi de mezarında ziyaret edip mum yakıp dualar ettim. Pontos Soykırımı ardında korkunç yıkımlar bıraktı, biz onbinlerce, yüzbinlerce insandan, aileden sadece biriydik. Belki biz biraz geç olsa da buluştuk ama yüzbinlerce ruh, aile yok oldu, paramparça bügün…

Pontoslular gittikleri yerlerde ve kaldıkları yerlerde de çok acı çektiler, biraz Xari ile konuştuğunuzda başlarından geçenleri anlatmştı, çok büyük zorluklar ile nasıl karşıkarşıya kaldıklarını anlatıyorlar, zaten birde Bafralı Rumsan bu zorluklar katlanarak büyüdüğünü öğrendim. Elbette kalanlar için dönme deniyordu Lefteris (Mehmet) dedem, babam, ailem neyin dönmesini bilmeden, üzerlerinde olan bu etiketle yaşamak zorunda kaldılar ve sık sık bunu hatırlatarak taciz ediliyorlardı. Lefteris dedem yine kendisi gibi Rum yetimi Ayşe neremle evlendi, çok fakirdiler, dedem çok didindi hayatta kalabilmek ve ailesine bakabilmek için, dedem öyle uzun uzadıya yaşayamadı. Ayağına batan paslı bir çivi yüzünden tetanoz oldu, at arabasının üzerinde Samsun’a hastaneye götürülürken hayatını kaybetti, parasızlıktan hastaneden alınamadı ve kimsesizler mezarlığında hayatı sona erdi, dedem öldüğünde daha otuzlu yaşlardı, bizimkiler biraz maddi olarak toparladıklarında mezarı arasalarda bulamadılar. Aslında dedemin kardeşi Lefteris’in Yunanistanda mezarlığına gittiğimde kendi dedemin mezarını bulmuş gibi hissettim, her iki Lefteris içinde ağladım içimden..

Konstantin, Lefteris- Lefteris dedelerin, Sofia halanın ruhları şad olsun, minnet ve saygıyla her zaman anacağım…